Dzień Życia Konsekrowanego obchodzony jest w Kościele katolickim 2 lutego, w uroczystość Ofiarowania Pańskiego, zwaną także świętem Matki Bożej Gromnicznej. To święto zostało ustanowione przez papieża Jana Pawła II w 1997 roku, aby zwrócić uwagę wiernych na ogromne znaczenie życia zakonnego oraz wyrazić głęboką wdzięczność wszystkim osobom, które poświęciły swoje życie służbie Bogu i bliźnim. Święto to stanowi doskonałą okazję do refleksji nad wartością powołania zakonnego oraz do modlitwy w intencji osób konsekrowanych i nowych powołań.
Wybór daty 2 lutego nie jest przypadkowy i niesie ze sobą głęboką symbolikę. Tego dnia Kościół wspomina ofiarowanie Jezusa w świątyni jerozolimskiej przez Maryję i Józefa, które miało miejsce czterdzieści dni po narodzeniu Chrystusa. Wydarzenie to opisane jest w Ewangelii według świętego Łukasza i symbolizuje całkowite oddanie się Bogu, co stanowi samą istotę życia konsekrowanego.
Podobnie jak Chrystus został ofiarowany Ojcu niebieskiemu, tak osoby konsekrowane składają siebie w całkowitym darze poprzez śluby czystości, ubóstwa i posłuszeństwa. Te trzy rady ewangeliczne stanowią fundament życia zakonnego i wyrażają pragnienie całkowitego upodobnienia się do Chrystusa. Dzień ten łączy się również z symboliką światła – podczas liturgii błogosławione są świece, zwane gromnicami, które symbolizują Chrystusa jako Światłość świata. Osoby konsekrowane przez swoje życie mają być właśnie takim światłem dla innych ludzi.
Życie konsekrowane to szczególna i wyjątkowa forma powołania chrześcijańskiego, w której osoby poświęcają się całkowicie i bezwarunkowo Bogu. Jest to dar, który Kościół otrzymuje od swojego Pana i który pragnie zachować i rozwijać z pomocą Ducha Świętego. Do osób konsekrowanych zaliczamy przede wszystkim zakonników i zakonnice żyjących we wspólnotach, ale także członków instytutów świeckich, pustelników prowadzących życie w odosobnieniu, dziewice konsekrowane oraz wdowy i wdowców konsekrowanych.
Osoby te żyją według rad ewangelicznych, dobrowolnie rezygnując z dóbr materialnych poprzez ślub ubóstwa, z życia rodzinnego poprzez ślub czystości oraz z własnej woli poprzez ślub posłuszeństwa. Ta potrójne wyrzeczenie nie jest jednak celem samym w sobie, lecz środkiem do głębszego zjednoczenia z Bogiem i pełniejszego oddania się na służbę Kościołowi i światu. Życie konsekrowane jest znakiem królestwa niebieskiego i zapowiedzią przyszłej chwały, do której powołani są wszyscy chrześcijanie.
Kościół katolicki zna wiele różnorodnych form życia konsekrowanego, które rozwijały się na przestrzeni dwudziestu wieków historii chrześcijaństwa. Najstarszą formą jest życie pustelnicze, którego początki sięgają pierwszych wieków Kościoła i Ojców Pustyni w Egipcie. Pustelnicy poświęcają się modlitwie i kontemplacji w odosobnieniu od świata, prowadząc surowy tryb życia.
Najbardziej rozpowszechnioną formą są instytuty zakonne, zarówno kontemplacyjne, jak i czynne. Zakony kontemplacyjne, takie jak karmelitanki, klaryski czy benedyktynki, koncentrują się przede wszystkim na modlitwie i życiu w klauzurze. Zakony czynne łączą modlitwę z apostolstwem, prowadząc szkoły, szpitale, domy opieki, misje i wiele innych dzieł miłosierdzia.
Instytuty świeckie to stosunkowo nowa forma życia konsekrowanego, zatwierdzona oficjalnie przez Kościół w 1947 roku. Ich członkowie składają śluby rad ewangelicznych, ale żyją w świecie, często nie nosząc stroju zakonnego i wykonując zwykłe zawody. W ten sposób uświęcają rzeczywistość doczesną od wewnątrz.
Stany dziewic i wdów konsekrowanych to formy życia konsekrowanego, w których osoby żyją indywidualnie, bez przynależności do wspólnoty zakonnej, składając śluby w ręce biskupa diecezjalnego i pozostając pod jego duchową opieką.
Papież Jan Paweł II, ustanawiając Dzień Życia Konsekrowanego, podkreślał, że osoby konsekrowane są szczególnym darem Ducha Świętego dla Kościoła. W adhortacji apostolskiej „Vita Consecrata” z 1996 roku napisał obszernie o znaczeniu życia konsekrowanego i jego roli w misji Kościoła. Zachęcał osoby zakonne do wierności charyzmatowi swoich zgromadzeń i do odważnego świadectwa w świecie.